Frank Wakelkamp & Ursula Dütschler

Beethoven 250

De Cellosonates 3, 4 en 5

zondag 30 januari 2022
16:0017:30
27,50

Frank Wakelkamp, cello & Ursula Dütschler, pianoforte

Na twee afgelastingen voeren Frank Wakelkamp en Ursula Dütschler dan eindelijk Beethovens Sonates voor cello en piano nrs. 3, 4 en 5 van Beethoven uit.

Bij de eerste twee sonates, 13 december vorig jaar, werd gebruik gemaakt van een kopie van een laat achttiende-eeuwse fortepiano, nu een instrument uit het begin van de negentiende eeuw, aldus een pianoforte van groter formaat: 2.50m.

Musicoloog en componist Leo Samama gaf 13 december mondeling een inleiding. De muziek voor cello en piano bestrijken immers nagenoeg Beethovens leven.

Over de drie late Cellosonates van Ludwig van Beethoven (1770-1827):

Cellosonate nr. 4 in C, opus 102 nr. 1 (1815)

Andante
Allegro vivace
Adagio – Tempo d’Andante – Allegro
vivace

Cellosonate nr. 5 in D, opus 102 nr. 2 (1815)

Allegro con brio
Adagio con molto sentimento
d’affetto
Allegro

pauze

Cellosonate nr. 3 in A, opus 69 (1808)

Allegro ma non tanto
Scherzo (allegro molto)
Adagio cantabile – Allegro vivace

De cellosonates van Beethoven vertegenwoordigen de drie periodes waarin zijn composities worden verdeeld. De eerste twee sonates, Deux Grandes Sonates pour le Clavecin ou Piano-Forte avec un Violoncelle obligé (opus 5 uit 1796) zijn geschreven in een periode waarin Beethoven zich profileerde als virtuoos pianist. Hij voerde deze stukken uit met de beroemde Franse cellist Jean-Pierre Duport, aan het Berlijnse hof van koning Frederik II van Pruisen. De koning was zelf een amateurcellist, en Haydn, Mozart en Boccherini schreven composities voor hem.

Deze twee sonates opus 5 zijn sonates voor piano en cello – niet andersom. Hoewel de cello af en toe in hogere sferen verkeert (net als soms in de variaties voor cello en piano die hij tussen 1796 en 1801 schreef) is de ware virtuositeit voorbehouden aan de pianist.

De derde sonate, Grande Sonate pour Pianoforte et Violoncelle (voor het eerst uitgegeven door Breitkopf & Härtel in 1809) in A groot, op. 69, heeft een heel andere klankwereld. Beethoven werkte tussen 1806 en 1808 aan deze sonate. De toenemende doofheid, waarvan zich in 1801 de eerste symptomen voordeden, was vergevorderd. In zijn tragische brief, bekend als het Heiligenstadttestament (oktober 1802), bekende Beethoven suïcidale gedachten te hebben gehad. “… es fehlte wenig, und ich endigte selbst mein Leben – nur sie die Kunst, sie hielt mich zurück, ach es dünkte mir unmöglich, die Welt eher zu verlassen, bis ich das alles hervorgebracht, wozu ich mich aufgelegt fühlte…” Toch is deze sonate, samen met verschillende andere werken uit deze periode, een van de meest positieve composities. Al vanaf de openingsfrase straalt het sereniteit en humor uit. Het is een klassieke sonatevorm, met zorgvuldig afgewogen proporties, waarbij de piano en cello de thema’s perfect symmetrisch beantwoorden. Dit is de eerste sonate waarin de cello een gelijkwaardige rol heeft en niet zoals eerder een cellosolo met klavierbegeleiding of een klaviersonate met cellobegeleiding zoals Beethoven’s cellosonates opus 5.

De “late” periode van Beethoven’s creatieve leven begon rond 1815. De Deux Sonates pour le Pianoforte et Violoncell twee sonates opus 102 uit dit jaar ademen een heel andere sfeer dan de voorgaande. Om te beginnen zijn ze maar half zo lang als hun voorgangers. De expressie wordt samengebald en zo krijgt elke noot meer waarde.De vierde sonate opent met een frase van twee maten, van waaruit het hele werk ontwikkelt, en die in het derde deel ook letterlijk weer naar voren komt. De vijfde sonate in D groot heeft een zeer dramatisch eerste deel, waarna een sereen langzaam deel komt. Dan volgt een speelse en soms heftige fuga, Beethoven’s vaarwel aan de cellosonate.

Ludwig van Beethoven

Frank Wakelkamp, cello

studeerde “moderne” cello aan het Utrechts Conservatorium, waar hij les had van Dmitri Ferschtman en Maarten Mostert. Masterclasses volgde hij bij Frans Brüggen, Heinrich Schiff en Christophe Coin. Bij Viola de Hoog studeerde hij af als Uitvoerend Musicus barokcello.

In 2000 nam hij een solo-cd op met cellosonates van de Amsterdamse barokcomponist Jacob Klein, die is uitgebracht bij Muziekgroep Nederland (CV 125). Hiervoor verrichte hij ook musicologisch onderzoek naar de voorheen onbekende Klein. In 2011 bracht hij met het ensemble Frank & Friends zijn tweede solo-cd uit met alle 9 cellosonates van Vivaldi. In 2014 volgde een derde cd met een in 2009 ontdekt nieuw opusnummer met cellosonates van Klein, eveneens met Frank & Friends.

In juni 2002 debuteerde hij, na een half jaar zelfstudie, op de viola da gamba en in 2003 soleerde hij voor het eerst in de Mattheüspassie van Bach. Sindsdien is hij een veelgevraagd gambasolist.

Kamermuziek speelt Frank Wakelkamp met The Great Charm, cello- en gambakwartet Gut Feelings en diverse ad hoc formaties, maar hij treedt ook op als solist. Met Trio Eroica won hij in 1996 het concours Musica Antiqua in Brugge met bijzondere lof van de Jury en de Radioprijs van BRTN 3.

In 2005 startte hij met de eerste Urtext- en facsimileuitgave van de cellosonates van Boccherini en Klein op editionwakelkamp.com. Daarnaast geeft hij cello- en gambales in Bergen op Zoom.

Frank Wakelkamp

Ursula Dütschler, fortepiano

is afkomstig uit Zwitserland. Zij studeerde klavecimbel bij Jörg Ewald Dähler in Bern en bij Kenneth Gilbert in Salzburg. Later volgde een studie op de fortepiano bij Malcolm Bilson aan de Cornell University in de Verenigde Staten. Zij won prijzen op internationale concoursen zoals die in Parijs (1989, voor klavecimbel) en in Boston (1991, voor pianoforte).

Zowel op klavecimbel als ook op fortepiano treedt Ursula Dütschler regelmatig op als soliste en in diverse kamermuziek combinaties.

Bij het label Claves nam ze naast vele kamermuzikale uitvoeringen vier solo CD’s op met klavecimbel met werken van Scarlatti, Byrd, Balbastre en Bach. Tevens maakt zij deel uit van het collectief met Malcolm Bilson dat de complete Beethoven sonates opnam op pianoforte. Verder zijn bij Brilliant Classics 2 CD’s verschenen met sonates van Haydn en de complete werken voor piano vierhandig en twee piano’s van Mozart met Bart van Oort.

Ursula Dütschler
Een levende jazzlegende keert weer- Ack van Rooyen

Ack van Rooyen

Jazzlegende Ack van Rooyen, 91 inmiddels, keert na 11 maanden weer in De Paulus

De Paulus
zondag 22 augustus 2021
16:0017:30
20,00
RikJasper Schweppe, bariton en Riko Fukuda, pianoforteo Fukuda

Jasper Schweppe en Riko Fukuda

Liederen van Schubert waaronder de liederencyclus Schwanengesang

De Paulus
zondag 29 augustus 2021
16:0017:30
30,00
Firgun Ensemble

Firgun Ensemble

Kwintetten voor klarinet en strijkkwartet van Mozart en Keuris

De Paulus
zondag 28 november 2021
16:0017:30
30,00